Saga siglinga

Sýning um siglingar og hafnargerð í Reykjavík er í mótun sem önnur fastasýning safnsins. Upphaf landnáms Íslands má rekja til siglinga norrænna manna um Norðurhöf. Val fyrsta landnámsmannsins, Ingólfs Arnarsonar, á búsetu í Reykjavík kemur ekki á óvart þegar litið er til þess að landnámsmennirnir voru siglingamenn og meðal fremstu sæfarenda þess tíma í Norðurhöfum. Reykjavíkin, sem höfuðstaður landsins heitir eftir, var fyrirtaks hafnaraðstaða frá náttúrunnar hendi með Grandagarðinn sem skjólgarð og gott að draga skip á land í skjóli víkurinnar. Þessi náttúrulega hafnaraðstaða Reykjavíkur varð til þess að um aldir var einn helsti verslunarstaður landsins, Hólmurinn, staðsettur hér í Örfirisey, útgerð árabáta varð öflug og um síðir varð Reykjavíkurhöfn stærsta höfn landsins.

Þegar leið á 19. öld jukust til muna siglingar og fiskveiðar á Íslandi og ekki síst í Reykjavík. Fyrsta hafnarnefnd Reykjavíkur var sett á laggirnar árið 1855 en langur tími leið þar til ráðist var í framkvæmdir við hafnargerð í höfuðborginni. Þar skipti miklu hversu góðar hafnaraðstæður voru frá náttúrunnar hendi en þegar leið að lokum 19. aldar var ljóst að byggja þurfti upp betri aðstæður í höfninni vegna tíðari siglinga og stækkandi skipaflota. Árið 1910 kom Gabriel Smith, hafnarstjóri í Osló, og skoðaði aðstæður í Reykjavík. Í framhaldinu lagði hann fram hugmyndir um uppbyggingu hafnarinnar, sem ráðist var í árið 1913. Reyndust þessar hugmyndir ákaflega framsýnar. Hér höfðu því engin smátíðindi gerst í sögu Reykjavíkur. Ráðist var í stærstu framkvæmdir sem nokkurn tíma höfðu verið unnar á Íslandi, framkvæmdir sem áttu eftir að færa höfuðstaðnum yfirburðastöðu á sviði verslunar, siglinga og fiskveiða.

Á áratugunum fyrir og eftir 1900 varð umbylting í íslensku samfélagi. Þar léku útgerð og siglingar stórt hlutverk, vélaöldin var að ryðja burt skútum og árabátum og Íslendingar loksins að eignast eigið félag til kaupsiglinga árið 1914. Gerð Reykjavíkurhafnar, stofnun Eimskips og togaravæðingin voru í raun tákngervingar „flugtaks” Íslands úr fátækt fyrri alda yfir í tæknivætt ríkidæmi nútíma samfélags, og þá sér í lagi í höfuðstaðnum Reykjavík. Með hafnargerðinni 1913 – 1917 varð til griðarstaður skipa og báta sem var lífsnauðsynlegur í uppbyggingu landsins.           

Sýningin er m.a. sett upp í fyrrum vélarsal Bæjarútgerðar Reykjavíkur, en salurinn býður upp á nýstárlega möguleika í sýningahaldi og hefur fengið nafnið Bryggjusalurinn. Salurinn er aflokaður með hátt til lofts og þar var smíðuð 17 metra löng og rúmlega 5 metra breið trébryggja og sjór látinn flæða umhverfis. Gengið er inn í salinn í gegnum Gullfoss frá 1915, út á þilfarið og þaðan niður landgang á bryggjuna sjálfa. Þilfar Gullfoss var endurgert frá sjó og upp í loft, þannig að sýningargestir sjá fyrir sér skipið vera að leggjast að bryggju. Gestir verða um leið hluti af sýningunni og glæða hana lífi, því fólkið á bryggjunni sér gestina á þilfarinu sem farþega í skipinu og gestir á þilfarinu sjá fólkið á bryggjunni sem íbúa Reykjavíkur að fylgjast með skipakomunni.

Umhverfis höfnina flæðir sjór úr höfninni og þar má sjá fjölbreytt lífríkið. Á myndinni hér til hliðar er starfsmaður safnsins að gefa fiskunum og gestir fylgjast áhugasamir með.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

---